Bệnh đậu ở gà là một trong những bệnh truyền nhiễm phổ biến nhất trong chăn nuôi gia cầm, đặc biệt ở gà con và gà đang trong giai đoạn sinh trưởng. Nếu không phát hiện và xử lý kịp thời, bệnh có thể gây tổn thương nghiêm trọng đến mắt, đường hô hấp, làm gà chậm lớn, giảm năng suất và thậm chí gây tử vong hàng loạt.
Việc hiểu rõ bệnh đậu ở gà là gì, nguyên nhân, biểu hiện lâm sàng cũng như các biện pháp phòng và điều trị bệnh đậu gà là yếu tố then chốt giúp người chăn nuôi giảm thiểu thiệt hại và duy trì đàn gà khỏe mạnh, ổn định.
Bệnh đậu ở gà là gì?
Theo SC88COM, bệnh đậu ở gà là bệnh truyền nhiễm do virus đậu gà (Avipoxvirus) gây ra. Bệnh thường xuất hiện ở gà từ 25 – 50 ngày tuổi, nhưng trên thực tế có thể gặp ở mọi lứa tuổi, đặc biệt là gà con từ 1 – 3 tháng tuổi.
Đặc trưng của bệnh là sự xuất hiện của các nốt mụn đậu (dân gian còn gọi là “bâu gà”) trên da hoặc niêm mạc. Khi mụn phát triển và vỡ ra, chúng gây loét, nhiễm trùng thứ phát, làm gà đau đớn, bỏ ăn và suy kiệt nhanh chóng.
Nguyên nhân gây bệnh đậu ở gà
Bệnh đậu gà phát sinh và lây lan do nhiều yếu tố kết hợp, trong đó virus là nguyên nhân trực tiếp, còn điều kiện môi trường và vật trung gian đóng vai trò thúc đẩy dịch bệnh bùng phát.
- Virus đậu gà có khả năng tồn tại lâu trong môi trường khô hanh, ẩm ướt, ánh sáng yếu và cả trong điều kiện thời tiết lạnh.
- Muỗi, ruồi và côn trùng hút máu là vật trung gian truyền bệnh nguy hiểm.
- Virus có thể tồn tại trong cơ thể muỗi tới hơn 50 ngày và lây truyền qua vết đốt hoặc các vết trầy xước trên da gà.
- Gà khỏe tiếp xúc trực tiếp với gà bệnh hoặc dùng chung máng ăn, máng uống dễ bị lây nhiễm.
- Bệnh thường bùng phát mạnh vào mùa đông – xuân, khi thời tiết khô, gà thiếu vitamin A và sức đề kháng suy giảm.
Lứa tuổi dễ mắc bệnh đậu gà
Theo tham khảo từ những người tham gia đá gà SC88, bệnh đậu ở gà có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, tuy nhiên gà con từ 1 đến 3 tháng tuổi là đối tượng dễ mắc bệnh nhất. Đây là giai đoạn hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, dễ bị virus tấn công.
Thời gian ủ bệnh thường kéo dài từ 4 – 10 ngày. Trong giai đoạn này, gà có thể chưa xuất hiện dấu hiệu rõ rệt nhưng đã mang mầm bệnh và lây lan cho cả đàn.
Biểu hiện và triệu chứng bệnh đậu ở gà
Tùy vào vị trí tổn thương, bệnh đậu gà được chia thành ba thể chính. Mỗi thể có mức độ nguy hiểm và khả năng hồi phục khác nhau.
Dạng ngoài da
Đây là dạng phổ biến nhất và có tiên lượng tốt nếu được chăm sóc đúng cách. Các nốt đậu thường xuất hiện ở mào, yếm, khóe mắt, khóe miệng, mặt trong cánh, quanh hậu môn và da chân.
Ban đầu, da xuất hiện các nốt sần nhỏ màu xám hoặc nâu đỏ. Sau đó, các nốt to dần, nổi gồ lên như hạt đậu, khiến bề mặt da trở nên sần sùi. Khi mụn chín, chúng mềm ra, vỡ và chảy mủ trắng đặc. Sau khi khô, mụn đóng vảy, bong tróc và để lại sẹo nhỏ.
Nếu mụn xuất hiện quanh mắt, gà có thể bị viêm kết mạc, chảy nước mắt, giảm thị lực hoặc mù tạm thời.
Dạng niêm mạc
Dạng này thường gặp ở gà con và nguy hiểm hơn. Các mảng đậu xuất hiện trong khoang miệng, họng, khí quản và đôi khi lan sang mũi, mắt.
Gà có biểu hiện bỏ ăn, khó thở, miệng chảy dịch nhầy lẫn mủ, sốt và suy nhược nhanh. Khi lớp màng giả bong ra, niêm mạc bên dưới bị loét, đỏ và rất dễ nhiễm trùng thứ phát.
Dạng hỗn hợp
Đây là dạng nặng nhất, kết hợp cả tổn thương ngoài da và niêm mạc. Gà thường sốt cao, tiêu chảy, mất nước, sụt cân nhanh và có nguy cơ nhiễm trùng huyết.
Bệnh kéo dài từ 3 – 4 tuần. Nếu chăm sóc và vệ sinh kém, tỷ lệ chết có thể lên tới 40 – 50%, đặc biệt ở gà con nuôi tập trung với mật độ cao.
Bệnh tích thường gặp khi gà mắc bệnh đậu
- Gà gầy yếu, giảm tăng trọng rõ rệt.
- Da và niêm mạc xuất hiện mụn đậu, lớp màng giả bám chặt.
- Niêm mạc ruột có thể tụ huyết từng mảng.
- Phổi tụ máu, khí quản chứa nhiều dịch nhầy lẫn bọt.
Biện pháp phòng bệnh đậu ở gà
Phòng bệnh luôn hiệu quả và kinh tế hơn điều trị. Người chăn nuôi cần áp dụng đồng bộ các biện pháp sau:
- Tiêm phòng vaccine đậu gà đúng lịch, thường vào 7 – 21 ngày tuổi và nhắc lại khi cần thiết.
- Kiểm tra vết tiêm sau 5 – 7 ngày, nếu không có phản ứng thì cần tiêm lại.
- Bổ sung vitamin A, khoáng chất và dinh dưỡng đầy đủ trong khẩu phần.
- Vệ sinh chuồng trại, máng ăn, máng uống thường xuyên.
- Khử trùng định kỳ bằng các dung dịch sát khuẩn phù hợp.
- Diệt ruồi, muỗi và côn trùng trung gian truyền bệnh.
Cách điều trị bệnh đậu gà hiệu quả
Hiện nay chưa có thuốc đặc trị tiêu diệt virus đậu gà. Việc điều trị chủ yếu nhằm sát trùng, ngăn nhiễm trùng kế phát và hỗ trợ tăng sức đề kháng cho đàn gà.
Các nốt đậu ngoài da có thể được làm khô bằng dung dịch sát khuẩn nhẹ như xanh methylen, glycerin hoặc dung dịch đồng sunfat với nồng độ phù hợp. Bôi liên tục 3 – 4 ngày để mụn nhanh khô và bong vảy.
Với gà bị tổn thương niêm mạc, cần hỗ trợ kháng sinh phổ rộng để phòng bội nhiễm, đồng thời bổ sung vitamin A, C và điện giải cho cả đàn. Gà yếu cần được cho ăn bổ sung để tránh suy kiệt.
Bệnh đậu ở gà là gì? Bệnh đậu ở gà là bệnh truyền nhiễm phổ biến nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu người chăn nuôi nắm vững kiến thức phòng và xử lý bệnh. Chủ động tiêm phòng, giữ vệ sinh chuồng trại và theo dõi đàn gà sát sao sẽ giúp giảm thiểu thiệt hại và nâng cao hiệu quả chăn nuôi.
